Raport WOBASZ3: 18 milionów Polaków z nadwagą i przełom w leczeniu nadciśnienia

Odsetek palących tradycyjne wyroby tytoniowe spadł z 31 do 17 proc. To zbieżność dwóch trendów, która przekłada się na konkretne decyzje po stronie pacjenta: regularny pomiar ciśnienia, ocenę obwodu talii i podstawowy panel laboratoryjny, zanim pojawią się objawy.

Profil ryzyka: co się zmieniło, a co nie

Największą poprawę odnotowano w częstości palenia - z 31 do 17 proc. w grupie 20-75 lat. Wśród pacjentów leczonych z powodu nadciśnienia odsetek z prawidłowo wyrównanym ciśnieniem wzrósł z 28,5 do 56,4 proc. W skali wszystkich chorych skuteczna kontrola dotyczy jednak nadal 32 proc., a około 4 mln osób nie otrzymuje farmakoterapii. Z nadciśnieniem żyje szacunkowo 11,5 mln dorosłych, z czego leki przyjmuje 7,3 mln.

Prawie połowa dorosłych Polaków ma podwyższony cholesterol. Docelowe stężenie LDL po zawale lub udarze osiąga mniej niż co piąty pacjent z tej grupy - to obszar, w którym skuteczność leczenia pozostaje wyraźnie niewystarczająca. Zespół metaboliczny, definiowany jako współwystępowanie otyłości brzusznej, zaburzeń lipidowych, nadciśnienia i nieprawidłowej glikemii, rozpoznano u około 7,6 mln osób. Kumulacja tych czynników zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu i niewydolności serca.

Młodzi dorośli i choroby bezobjawowe

W grupie 20-35 lat nadciśnienie ma już około 10 proc. badanych, rośnie też odsetek otyłości brzusznej i zaburzeń metabolicznych. WOBASZ3 oszacował jednocześnie skalę schorzeń rozwijających się bez jednoznacznych objawów: około 900 tys. Polaków może żyć z nierozpoznaną cukrzycą, ponad 2,3 mln - z przewlekłą chorobą nerek, a blisko 4 mln ma podwyższone stężenie lipoproteiny(a), białka w znacznej mierze uwarunkowanego genetycznie i niemożliwego do rozpoznania na podstawie samopoczucia.

Co pacjent może zweryfikować sam

• Ciśnienie w domu, w spoczynku: dwa pomiary rano i wieczorem przez kilka dni. Wartość powyżej 135/85 mmHg wymaga konsultacji lekarskiej.
• Obwód talii: powyżej 80 cm u kobiet i 94 cm u mężczyzn stanowi istotny czynnik ryzyka metabolicznego.
• Lipidogram i glikemia na czczo: raz na 1-3 lata u dorosłych bez rozpoznanej choroby, częściej przy nadwadze lub obciążeniu rodzinnym.
• Samopoczucie nie wystarcza do oceny ryzyka. Lipoproteina(a), wczesna cukrzyca i początkowe stadium przewlekłej choroby nerek nie dają objawów - wykrywa je laboratorium.

Wyniki WOBASZ nie zastępują indywidualnej oceny klinicznej, lecz wyznaczają jasny kierunek profilaktyki: kontrola masy ciała, regularny pomiar ciśnienia i podstawowy panel laboratoryjny pozostają jej fundamentem.