Cukrzyca to ukryty kryzys zdrowotny: dlaczego otyłość jest głównym zagrożeniem

Otyłość napędza cukrzycę: ukryty kryzys, który zaczyna się od nadmiaru kilogramów

Prezes Kenijskiego Towarzystwa Diabetologicznego, dr Rosslyn Ngugi, zwraca uwagę, że oficjalne szacunki rozpowszechnienia cukrzycy w tym kraju — od 3,3 do 4,5 proc. populacji — mogą być znacząco zaniżone. Opisywany mechanizm nie jest jednak zjawiskiem lokalnym. Łańcuch, w którym otyłość napędza cukrzycę, nadciśnienie i przewlekłą chorobę nerek, dotyczy również populacji europejskich.

Diagnoza spóźniona o lata

Dr Ngugi wskazała, że pacjenci z cukrzycą zbyt późno trafiają pod opiekę lekarską — zwykle po rozwinięciu powikłań naczyniowych lub uszkodzenia nerek. W jej ocenie system opieki zdrowotnej wychwytuje chorobę w stadium, w którym możliwości terapeutyczne są już istotnie ograniczone.

W Kenii obserwuje się równoległy wzrost zachorowań na nadciśnienie, które dotyczy 12–14 proc. populacji, oraz na otyłość i przewlekłą chorobę nerek. Konstelacja tych stanów tworzy sekwencję zdarzeń, w której jeden czynnik napędza kolejny — nadmiar tkanki tłuszczowej zaburza wrażliwość na insulinę, a rosnąca insulinooporność obciąża naczynia i kłębuszki nerkowe.

Otyłość jako choroba metaboliczna

Centralnym punktem wypowiedzi dr Ngugi jest redefinicja otyłości. Ekspertka określiła ją mianem choroby metabolicznej, nie defektu stylu życia, i podkreśliła jej rolę w powstawaniu chorób kardiometabolicznych. Problem w jej ocenie nie dotyczy już wyłącznie dorosłych — otyłość rośnie również wśród dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych.

Według dr Ngugi większość pacjentów z cukrzycą jest jednocześnie otyła, ma nadciśnienie i postępuje w kierunku przewlekłej choroby nerek, a głównym czynnikiem napędzającym ten proces pozostaje otyłość.

Lek nowej generacji i profilaktyka

Kontekstem dla wypowiedzi jest zapowiedź wprowadzenia na kenijski rynek leków Ozempic (semaglutyd w cukrzycy typu 2) i Wegovy (semaglutyd w redukcji masy ciała) przez firmę Novo Nordisk. Dr Ngugi zaznaczyła, że nowsze terapie dają dodatkowe możliwości leczenia, ale ich cena — przy założeniu wieloletniego stosowania — pozostaje poza zasięgiem znacznej części pacjentów. Zwróciła również uwagę na konieczność szkolenia personelu medycznego w zakresie kwalifikacji pacjentów do nowoczesnych terapii.

Ekspertka postulowała zmianę filozofii opieki w kierunku medycyny zapobiegawczej, nie reaktywnej. W polskich warunkach przekłada się to na trzy elementarne zasady:

• Oznaczanie glikemii na czczo oraz hemoglobiny glikowanej (HbA1c) co roku u osób z nadwagą lub otyłością.
• Regularna kontrola ciśnienia tętniczego przy cukrzycy lub otyłości w wywiadzie rodzinnym.
• Nawet kilkuprocentowa redukcja masy ciała obniża ryzyko progresji stanu przedcukrzycowego w pełnoobjawową cukrzycę typu 2 i odciąża układ sercowo-naczyniowy.